دستگیری پاول دورف در؛ هشدار برای مدیران پلتفرمهای آنلاین
به گزارش روشنفکر، متهم کردن پاول دورف، بنیانگذار تلگرام، در پی تحقیقات مرتبط با فعالیتهای غیرقانونی در این پیامرسان، نگرانیهایی را در باره مسئولیتهای شخصی مدیران پلتفرمهای آنلاین به وجود آورده است.
افراد فعال در حوزه تنظیم قانون و قانونگذاران به طور فزایندهای در حال بررسی این موضوع هستند که چه زمانی رهبران پلتفرمهای آنلاین از جمله شبکههای اجتماعی را در قبال فعالیتها و اتفاقاتی که در پلتفرمهایشان رخ میدهد، مسئول بدانند. در ماه جاری میلادی، شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) پس از آنکه یکی از مدیرانش به دلیل حذف نکردن محتوای خاصی تهدید به دستگیری شد، دفتر خود را در برزیل تعطیل کرد. سال گذشته نیز چانگپنگ ژائو، بنیانگذار با یننس، به نقض قوانین پولشویی فدرال که در پلتفرم ارز دیجیتال او رخ داده بود، اعتراف کرد. در سال ۲۰۲۱ نیز مدیران توییتر در هند به دلیل حذف نکردن پستهایی که دولت خواستار حذف آنها بود، تهدید به دستگیری شدند.
دستگیری دورف، هشداری جدی برای مدیران پلتفرمهای آنلاین؟
روز ۲۴ آگوست (۳ شهریور) پاول دورف، بنیانگذار تلگرام، در فرانسه دستگیر شد و سپس در ۲۸ آگوست (۷ شهریور) در همین کشور به همدستی تلگرام در جرائمی از جمله نگهداری و توزیع تصاویر مرتبط با سوءاستفاده جنسی از کودکان متهم گردید. در سالهای قبل، مدیران شرکتهای اینترنتی به ندرت در کشورهای دموکراتیک غربی ملزم به پذیرفتن مسئولیت مستقیم فعالیتها و اتفاقاتی میشدند که در پلتفرمهایشان جریان داشت، اما با افزایش نظارت نهادهای مجری قانون، قانونگذاران و سیاستگذاران بر پلتفرمها و مبادلات آنلاین، آنها به طور فزایندهای در جستجوی این هستند که چه زمانی مدیران شرکتهای فناوری را میتوان ملزم به پذیرفتن مسئولیت مستقیم کرد.
این تحول با مطرح شدن اتهامات علیه دورف بیشتر به چشم آمد و سوالاتی را برانگیخت همانند اینکه آیا مدیران فناوری مانند مارک زاکربرگ، بنیانگذار متا، نیز پس از ورود به خاک اروپا در خطر دستگیری قرار دارند؟ به گفته کارشناسان، اکنون مدیران فناوری نگرانی چندانی ندارند؛ چرا که مواردی همانند پرونده دورف به احتمال زیاد استثنا محسوب میشوند. به طور کلی طبق معمول شرکتها، به جای افراد، مسئول تخلفات پلتفرمهایشان شناخته شدهاند. در ایالات متحده و اروپا افراد به دلیل فعالیتهای شرکتهایشان شدیدا تحت پیگرد قانونی قرار نمیگیرند؛ به اختصاصی در آمریکا که قوانینی وجود دارد همانند بخش ۲۳۰ قانون لایقیت ارتباطات ( ۲۳۰ ) که مسئولیت سخنرانیهای صدمهزننده را از پلتفرمهای اینترنتی سلب میکند.
از نظر دیگر، به گفته تیجی مکاینتایر، استاد حقوق دانشکده حقوق دانشگاه کالج دوبلین، آغاز مسئولیت مدیران برای حوزههای خاصی از فعالیتها و اتفاقات جاری در پلتفرمهایشان، به اختصاصی ایمنی کودکان، رو به رشد است. در سال گذشته در بریتانیا، قانونی برای ایمنی آنلاین تصویب شد که بر پایه آن چنانچه شرکتی بداند محتوایش ایمنی آنلاین کودکان را به خطر میاندازد و به طور سیستماتیک از حذف آن خودداری کند، مسئولیت این کار شخصا بر عهده مدیر شرکت خواهد بود. حتی بخش ۲۳۰ نیز برای برخی از اشکال سخنان غیرقانونی، همانند سوءاستفاده جنسی از کودکان، اعمال نمیشود.
در مورد این موضوع با دورهای ۳۰ ساله روبرو هستیم. از دهه ۱۹۹۰، مدیران فناوری طبق معمول مسئول فعالیتهای کاربران در پلتفرمهایشان نبودهاند؛ قطعا افرادی که میخواهند مسئولیتپذیری محکمتر هستند، این رویکرد را مورد سوال بردهاند.
دورف ۳۹ ساله در شنبه ۳ شهریور در فرانسه دستگیر شد و در چهارشنبه ۷ شهریور، مقامات او را به طیف وسیعی از جرائم مرتبط با فعالیتهای غیرقانونی در تلگرام متهم کردند و مانع خروج او از خاک فرانسه شدند. او پس از پرداخت وثیقه ۵ میلیون یورویی، معادل نزدیک به ۵.۵ میلیون دلار، از با زداشت آزاد شد اما باید دو بار در هفته در یکی از کلانتریها حضور یابد. به گفته کارشناسان، دورف با داشتن نگرشی ضداقتدارگرایانه که بر پایه آن دولتها نباید به جز در موارد معدود سخنان و فعالیتهای مردم در فضای آنلاین را محدود کنند، خود را به مقصد تبدیل کرده است. تلگرام برخلاف متا، گوگل و دیگر پلتفرمهای آنلاین که طبق معمول مطیع دستورات دولتی میباشند، از قانونگذاران تبعیت نمیکند؛ به همین علت مورد انتقاد مقامات فرانسوی قرار گرفته است.
قانون در برابر پلتفرمهای آنلاین
تلگرام پس از دستگیری دورف اعلام کرد که از قوانین اتحادیه اروپا پیروی میکند و رویکردی را که بر پایه آن پلتفرم یا مالک آن مسئول سوءاستفاده از آن پلتفرم است، مضحک میداند. شرکتهای فناوری به دقت به مسئولیت قانونی که امکانپذیر بر عهده مدیرانشان با شد، دقت میکنند. در سال جاری، دادستان کل نیومکزیکو به دلیل ناکامی متا در حفاظت از کودکان در پلتفرمهای زیرمجموعه این شرکت علیه آن پروندههای قضایی را هاندازی داد و متا موفق شد نام زاکربرگ، مدیرعامل خود، را از فهرست متهمان حذف کند.
بعضی اوقات دفترهای شرکتهای فناوری آمریکایی در چین، روسیه و دیگر کشورهای اقتدارگرا، کارکنان خود را خارج کردهاند تا از دستگیری آنها جلوگیری کنند. صاحبنظران دغدغهدار این موضوع هستند که دولتها از کارکنان به عنوان اهرمی برای وادار کردن شرکتها به کارهایی همانند حذف محتوای نامطلوب به رهگیری کنند. قبلا تنها چند مورد قابلتوجه وجود داشت که در آنها مدیران فناوری مسئول احتمالی فعالیتهای جاری در پلتفرمهایشان شناخته میشدند. در سال ۱۹۹۸، فلیکس سوم، مدیر اسبق شرکت خدمات آنلاین کامپیوسرو، به دلیل همدستی در گسترش محتوای مستهجن در اینترنت به دو سال حبس تعلیقی در آلمان محکوم شد و مدتی بعد تبرئه گردید. در سال ۲۰۰۲ نیز تیموثی کوگل، مدیرعامل اسبق یاهو، در فرانسه به دلیل فروش یادگاریهای نازی در وبسایتش، به چند مورد متهم شد اما او نیز تبرئه شد.
در سال ۲۰۱۲، مقامات ایالات متحده کیم داتکام، بنیانگذار مگاآپلود، را به دلیل نقض قانون کپیرایت مرتبط با وبسایتش دستگیر کردند. راس دبلیو اولبریخت، خالق با زار سیاه جاده ابریشم، در سال ۲۰۱۵ به دلیل تسهیل فروش مواد مخدر غیرقانونی در ایالات متحده محکوم شد. در سال ۲۰۱۶، مقامات برزیل موقتا یکی از مدیران اجرایی فیسبوک را به دلیل عدم ارائه دادههای پیامرسان واتساپ در تحقیقی در مورد قاچاق مواد مخدر زندانی کردند. اعمال قانون شدید برای مدیران شبکههای اجتماعی متخلف با دستگیری دورف و اتهامات وارده به او به اوج رسیده است.
به گفته دافنه کلر، استاد حقوق اینترنت در دانشکده حقوق دانشگاه استنفورد، یکی از چالشهای دادستانها و نهادهای اجرای قانون، اثبات آگاه بودن مدیر اجرایی فناوری از فعالیتهای غیرقانونی در پلتفرمهایشان و کوشش نکردن او برای کاهش آسیبهاست. این پرونده پیچیده است؛ چرا که اسنپ، یوتیوب، تیکتاک و متا، مالک فیسبوک و اینستاگرام، تلاش کردهاند محتوای غیرقانونی را حذف و به مقامات قانونی گزارش دهند؛ به این دلیل مدیران اجرایی آنها میتوانند ادعا کنند که تلاش کردهاند کار درست را انجام دهند.
اینجا مسئله کلیدی دانش است. چنین اقداماتی معمولا برای هر کسی که دارد مصونیت خود را از دست میدهد، مانند مشت است.
بروس دیزلی، معاون رئیس توییتر پیش از آنکه ایلان ماسک در سال ۲۰۲۲ این سایت را بخرد و نام آن را به ایکس تبدیل کند، در مورد این موضوع میگوید
بااینحال شرکتهای فناوری باید خطر پیگرد قانونی را به طور دائم حس کنند تا ناچار به انجام اقدامات لازم شوند.
آقای دیزلی اخیرا در روزنامه گاردین نوشته است
تهدید مدیران به تحریم در قیاس با خطر اعمال جریمههای شرکتی، برای مدیران اجرایی با زدارندگی بسیار بیشتری دارد.
کیت کلونیک، استاد همکار در دانشکده حقوق سنت جان، که اکنون در مورد مقررات اتحادیه اروپا برای پلتفرمهای آنلاین تحقیق میکند، است ایلان ماسک که در نظارت بر محتوای ایکس دخالت نمیکند، امکانپذیر درست مانند دورف خود را برای خطر خاصی آماده کند. او در این باره میگوید
اگر شرطبندی میکردم، میتوانستم شرط ببندم که روزی ایلان ماسک در دادگاه محاکمه یا به دلیل امتناع از قوانین و نادیده گرفتن آنها در کشوری حبس خواهد شد.
ایلان ماسک به خواستها برای اظهارنظر در مورد ماجرای دستگیری دورف پاسخی نداده اما به نظر میرسد شدیدا با این دستگیری مخالف است. اینچهره شاخص دنیای فناوری که دستگیری آقای دورف را توهینی به آزادی بیان دانسته است، در روز دستگیری بنیانگذار تلگرام در پستی در ایکس نوشت
دیدگاه سال ۲۰۳۰ در اروپا است و شما به دلیل لایک کردن یک پست میم اعدام میشوید.
