شناسایی و مدیریت ویژگیهای افراد فوقالعاده حساس (HSP) راهنمای کامل, اختلال HSP چیست؟افراد فوقالعاده حساس (HSP) کسانی هستند که سیستم عصبیشان واکنش شدیدتری نسبت به دیگران در برابر محرکهای جسمی، احساسی و اجتماعی نشان میدهد. این مفهوم برای اولین بار در سال ۱۹۹۰ توسط روانشناسان مشهور، الین آرون و آرتور آرون مطرح شد.
از آن زمان به بعد، محققان بسیاری در این حوزه پژوهش کرده و ویژگیهای گوناگون این افراد را شناسایی کردهاند.حساسیت بالا همواره معادل اختلال نیست. بسیاری از متخصصان روانشناسی معتقدند که مفهومی به نام اختلال HSP وجود ندارد و این افراد تنها یک ویژگی شخصیتی منحصربهفرد دارند؛ درست مانند اینکه فرد درونگرا یا برونگرا باشد.
ینقدر به موضوع فکر کنی!بیخیال شو!
چقدر همه چیز را جدی میگیری!\احتمالا افرادی که حساسیت شما را تحریک میکنند یا از نظر شما بیدقتی دارند، بیشتر این عبارات را تکرار میکنند. افراد HSP معمولاً در طول روز بارها چنین جملاتی را میشنوند.
یادتان باشد که فوقالعاده حساس بودن به معنای ابتلا به بیماری خاصی نیست؛ این یک ویژگی شخصیتی منحصربهفرد است که باعث میشود نسبت به رویدادهای مثبت یا منفی واکنش شدیدتری نشان دهید.\مهمترین ویژگیهای افراد فوقالعاده حساستحقیقات روانشناسان نشان میدهد افراد HSP ویژگیهای مشترکی دارند.
در ادامه به مهمترین این ویژگیها اشاره میشود.\افراد فوقالعاده حساس معمولاً دنیای درونی پیچیدهای دارند، افکارشان بسیار قدرتمند است و احساسات عمیقی را تجربه میکنند.هر زیبایی یا ویژگی جذابی در طبیعت، هنر، رفتار دیگران یا حتی یک تبلیغ منحصربهفرد، آنها را تحت تأثیر عمیق قرار میدهد.این افراد تماشای برنامههای تلویزیونی و فیلم را دوست ندارند، زیرا بیش از حد درگیر فیلم یا سریال میشوند و ممکن است هفتهها به اتفاقات داستان فکر کنند.زمانی که امور روزمره چالشبرانگیز شده و سطح استرس روزانه افزایش مییابد، ترجیح میدهند همه چیز را رها کرده و برای آرامش به محیطی خلوت و تاریک روند.آنها تحمل شرایط نامناسب مانند ازدحام، صداهای بلند، نور شدید یا حتی لباسهای آزاردهنده را ندارند و در چنین موقعیتهایی واکنشهای شدیدی نشان میدهند.\روانشناسان برای کمک به شناسایی ویژگی HSP از تستهای روانشناختی نیز استفاده میکنند.\آیا HSP در میان مردم جهان رایج است؟بر اساس تحقیقات انجامشده، حدود ۲۰ درصد از جمعیت جهان را افراد فوقالعاده حساس تشکیل میدهند؛ بنابراین این ویژگی شخصیتی نادر محسوب نمیشود.
ود دارد.
برخی افراد HSP را با اختلال پردازش حسی (SPD) اشتباه میگیرند، در حالی که این دو مفهوم در روانشناسی کاملاً متفاوت هستند.جهان برای افرادی طراحی شده که حساسیت کمتری دارند، واکنشهای ملایمتری نشان میدهند و کمتر تحت تأثیر وقایع قرار میگیرند. به همین دلیل گمان میرود افراد HSP طبیعی نیستند یا مشکل رفتاری دارند.فرد فوقالعاده حساس باید با کمک اطرافیان راهکارهایی برای مقابله با دغدغههای خود بیابد.
چنین راهبردهایی به آنها کمک میکند در برابر اتفاقات واکنش شدید نشان ندهند. کنترل واکنشها شدت تأثیر حساسیت بالا را کاهش میدهد.\HSP چه تأثیری بر زندگی افراد فوقالعاده حساس دارد؟حساسیت بیش از حد نقاط قوت و ضعف فراوانی دارد؛ برای مثال، ممکن است فرد HSP از کسی که هیچ هدفی جز مهربانی ندارد ناراحت شود. این افراد واکنشهای شدید نسبت به دغدغههای روزمره نشان میدهند.
حتی کوچکترین مشکل در روابط آنها را آزار میدهد و این موضوع در مواجهه با فردی پرخاشگر تشدید میشود.فوقالعاده حساس بودن به این معنی نیست که فرد حتی در عدم وجود نقطه تاریکی نیز واکنش شدید نشان دهد. آنها هر رویدادی را به طور کامل درک میکنند و تحت تأثیر تجربیات منفی و مثبت قرار میگیرند.
به همین دلیل، نمیتوان این ویژگی را به طور مطلق ضعف دانست و نیازمند درمان قلمداد کرد.\مثالهایی درباره تأثیر حساسیت بیش از حد\دوری از موقعیتهای تنشزا این افراد معمولاً از خشونت، درگیری و هر عاملی که باعث ناراحتی شود دوری میکنند.قدردانی عمیق آنها میدانند زندگی کوتاه است و به همین دلیل ارزش روابط و داراییهایشان را به خوبی درک میکنند.توجه به جزئیات فرد HSP با خوردن غذای مورد علاقهاش از صمیم قلب شادی و قدردانی میکند، مهم نیست که موضوع چقدر کوچک باشد.روابط عمیق آدم فوقالعاده حساس به دوستی و دوستانش اهمیت فراوان میدهد.
ترجیح میدهد به جای دوستان زیاد، تعداد محدودی را انتخاب کرده و با آنها روابط عمیق برقرار نماید.احساسات شدید نکات مثبت همانند نکات منفی، افراد حساس را تحت تأثیر قرار میدهد. آنها ممکن است برای زیباترین صحنههای فیلم گریه کنند.
همچنین میتوانند از صمیم قلب با دیگران همدردی کنند و در درک احساسات دیگران قوی هستند.\حساسیت یا قدرت؟\\افراد فوقالعاده حساس میتوانند با مدیریت ویژگیهای شخصیتی خود، از آنها به عنوان نقطه قوتی بهرهمند شوند. کنترل این ویژگیها به آنها کمک میکند چالشی با شخصیت خود نداشته باشند و مانند سایر مردم زندگی کنند.
برای فرد HSP، کم پایینتر از سطحی است که دیگران تصور میکنند و زیاد بیشتر از حدی است که دیگران میبینند!\چه مواقعی افراد فوقالعاده حساس با چالش روبرو میشوند؟نخستین ویژگی افراد HSP این است که در شرایط پرتنش بیشتر از افراد معمول دچار استرس میشوند. این افراد حتی در موقعیتهایی که برای فرد غیرحساس کاملاً عادی است، استرس میگیرند.استرس اجتماعی در فرد HSP نسبت به سایر انواع استرس بیشتر است.
اضطراب اجتماعی به معنای آن است که فرد هنگام انجام کار، مدام به سناریوهایی فکر میکند که منجر به اشتباه میشوند. در نتیجه، دائماً استرس دارد که بازخواست شود یا به خاطر خطای خود دیگران را به دردسر بیندازد.در ادامه، چالشبرانگیزترین موقعیتها برای افراد HSP را بررسی میکنیم.\۱. زمانی که برنامههای روزمره فشرده میشودبرخی افراد روزهای پرمشغله را دوست دارند و از کودکی زندگی هیجانانگیز را تجربه کردهاند.
اما افراد HSP نمیتوانند روزهای شلوغ را تحمل کنند. وقتی مجبورند کاری را در زمان کوتاه انجام دهند، استرس میگیرند؛ حتی اگر اطمینان داشته باشند در همین بازه زمانی هم از پس کار برمیآیند.علت استرس در چنین شرایطی مواجهه با عدمقطعیتهاست و اطمینان ندارند که میتوانند همه چیز را کنترل کنند. این موضوع فشار روانی سنگینی به آنها وارد میکند.\۲.
زمانی که دیگران از آنها انتظارات نابجا دارندافراد HSP به دیگران و نیازهایشان توجه زیادی دارند. آنها دوست ندارند کسی را ناامید کنند و معمولاً نمیتوانند به درخواستها نه بگویند. یادگیری مهارت نه گفتن یکی از ضروریترین نیازهای این افراد است.
آنها نمیخواهند دوستانشان را ناامید کنند، بنابراین تمام انتظارات را برآورده میکنند؛ حتی اگر به ضرر خودشان تمام شود.افراد HSP بدترین منتقدان خودشان هستند و خودانتقادی مخرب را پیشه میکنند. آنها تصور میکنند مسئولیت شادی عزیزانشان بر عهده است. وقتی اطرافیان با احساسات منفی درگیرند، فرد HSP در تلاش است احساساتشان را درک کرده و هر کاری برای از بین بردن ناراحتیها انجام میدهد.\۳.
زمانی که با دوستان و نزدیکان خود در تعارض قرار میگیرندفرد HSP بیشتر از افراد معمول در معرض استرس ناشی از تعارض است. آنها بیش از حد با تضادها درگیر شده و برای خود استرس ایجاد میکنند. این افراد معمولاً زودتر از دیگران متوجه مشکلات موجود در روابط میشوند؛ برای مثال در رابطه عاطفی، فرد غیرحساس فکر میکند بحث با شریک فقط یک مسئله کوچک است؛ اما فرد HSP میداند این بحث ریشه در نارضایتیهای بزرگتر دارد.
در برخی موارد تعارض در افراد HSP به سوءتفاهم و عصبانیتهای بیدلیل منجر میشود.\۴. زمانی که مجبورند چیزی را تحمل کنندلایفکچها معتقدند بخشی از انرژی روزمره ما به خاطر تحمل چیزهایی که دوست نداریم از بین میرود. افراد HSP مواردی را تحمل میکنند که شاید واقعاً جدی نباشد! مانند حواسپرتی هنگام تمرکز، دود و بوی نامطبوع خودروها، یا بینظمی خانه؛ مسائلی که افراد HSP نسبت به آنها واکنش شدید نشان داده و استرس میگیرند.\۵.
زمانی که شکست میخورندهمانطور که گفته شد، افراد HSP بدترین منتقدان خودشان هستند. آنها نشخوار ذهنی شدیدی دارند و از اعتماد به نفس کافی برخوردار نیستند. این افراد به خاطر ترس از شکست، دوست ندارند عملکردشان حین انجام کار تحلیل شود و حتی در حضور تماشاچی نیز دچار استرس میشوند. آنها برای انجام کارها کمالگرا هستند.\۶. زمانی که خود را با دیگران مقایسه میکنندافراد HSP در بسیاری از مواقع مشغول مقایسه خود با دیگران هستند.
در نتیجه، تصور میکنند احساسات و واکنشهایشان نسبت به دیگران غیرطبیعی است و دچار استرس میشوند؛ به عنوان مثال، وقتی رابطهای به پایان میرسد، فرد HSP بیشتر از طرف مقابل آزرده میشود.
او مدام خود را توبیخ میکند، نشخوار ذهنی دارد و تمام تقصیرها را به گردن حساسیتهای بیش از حد خود میاندازد.\ترفندهایی برای کاهش حساسیت بیش از حد\مهارت نهگفتن را بیاموزید.خانهتان را به محیطی تبدیل کنید که در آن آرامش داشته باشید.چه چیزهایی باعث استرس شما میشوند؟
از آنها دوری کنید.سعی کنید از محرکهایی که واکنش شدید در شما ایجاد میکنند (مانند فیلمهای خاص یا افراد مخرب) دور بمانید.در برنامه روزانه تجربیات مثبت جای دهید و مثبتاندیش باشید. این کار در مقابله با استرس روزانه به شما کمک میکند.\کلام آخر؛ فرد فوقالعاده حساس بیمار نیستافراد فوقالعاده حساس همه چیز را عمیقتر احساس میکنند. این موضوع نه اختلال رفتاری است و نه مشکل روانی!
این افراد با کوچکترین شادیها حال خوبی مییابند و با کوچکترین دغدغهها استرس میگیرند. تنها نکته مهم برای فرد HSP این است که کنترل احساسات و مدیریت واکنشهای خود را بیاموزد تا در عملکرد او اختلالی ایجاد نشود.
