زندگینامه و نظریههای آلبرت بندورا؛ بنیانگذار یادگیری اجتماعی و مفهوم خودکارآمدی
زندگینامه و نظریههای آلبرت بندورا؛ بنیانگذار یادگیری اجتماعی و مفهوم خودکارآمدی, زندگینامه آلبرت بندورا\تولد و دوران نوجوانی\آلبرت بندورا در چهارم دسامبر ۱۹۲۵ میلادی، معادل ۱۳ آذر ۱۳۰۴ خورشیدی، در شهرک کوچک ماندِر واقع در ایالت آلبرتای کانادا به دنیا آمد. او کوچکترین فرزند در میان شش فرزند خانواده بود.
پدر و مادرش از اروپای شرقی به کانادا مهاجرت کرده بودند.\بندورا دوران کودکی و نوجوانی را در مدارس محلی گذراند که تنها دو معلم دبیرستان داشتند. به دلیل این کمبود امکانات آموزشی، دانشآموزان اغلب مجبور بودند برای یادگیری به خود متکی باشند. این تجربه در او شناختی عمیق ایجاد کرد گرچه محتوای درسی ممکن است فراموش شود، اما روشها و مهارتهای یادگیری در حافظه فرد باقی میمانند.
کردن وقتهای خالی صبحگاهی در کلاسهای مختلف شرکت میکرد. به طور تصادفی در یک روز، اعلامیه یک کلاس روانشناسی را دید و تصمیم گرفت در آن شرکت کند.
این کلاس نقطه عطفی شد که علاقه او را به سمت روانشناسی سوق داد.\ادامه تحصیل و اخذ مدرک دکتری\بندورا تنها در سه سال مقطع لیسانس روانشناسی را با نمره ممتاز در سال ۱۹۴۹ تمام کرد.
اله در دانشگاه استنفورد روبرو شد. تواناییهای علمی او باعث شد بلافاصله پس از این دوره به عنوان عضو هیات علمی استخدام گردد.
او در سال ۱۹۶۷ به ریاست دانشکده روانشناسی این دانشگاه رسید و در سال ۲۰۱۰ با عنوان استاد افتخاری بازنشسته شد، هرچند تا پایان عمر در سال ۲۰۲۱ با این دانشگاه همکاری داشت.\\فعالیتهای علمی و پژوهشی\دوران فعالیت در استنفورد، دوره طلایی طرح نظریههای بنیادین بندورا بود.
پیشدبستانی شاهد رفتارهای خشونتآمیز بزرگسالان در برابر یک عروسک بادکنکی به نام بوبو بودند.
نتایج نشان داد کودکان این رفتارها را بدون هیچ پاداشی تقلید میکنند. حتی وقتی این رفتارها از طریق فیلم نمایش داده میشد، کودکان همچنان آن را بازتولید میکردند.\این آزمایش ثابت کرد که برخلاف ادعای رفتارگرایان، انسانها برای یادگیری نیازی به تقویت مستقیم (پاداش یا مجازات) ندارند و میتوانند صرفاً از طریق مشاهده و تقلید (یادگیری مشاهداتی) مهارتهای جدید کسب کنند.
بندورا این پدیده را یادگیری اجتماعی نامید و بر نقش شناخت و کنترل فرد در این فرآیند تأکید کرد. او معتقد بود انسانهایی که به تواناییهای خود اعتماد دارند، چالشها را فرصت رشد میدانند، نه تهدید.\مبارزه با خشونت تلویزیونی\در اواخر دهه ۱۹۶۰، با رواج تلویزیون در ایالات متحده، نگرانیها نسبت به تأثیر تصاویر خشونتآمیز بر کودکان افزایش یافت.
بندورا به عنوان کارشناس ارشد به کمیسیونهای فدرال و قانونگذاری دعوت شد تا نتایج تحقیقات خود را ارائه دهد. شهادات او نقش تبیین کرد که تماشای خشونت در رسانهها میتواند رفتارهای خشن در کودکان تقویت کند. این تلاشها منجر به تصویب قوانین محدودکننده پخش محتوای خشونتآمیز برای کودکان شد.\آیا بندورا رفتارگراست؟\با وجود جایگاه او در بسیاری از کتابهای مرجع در زمره رفتارگرایان، بندورا بارها و صراحتاً این برچسب را رد کرد.
او چرخه محرک-پاسخ را سادهانگارانه میدانست و تأکید داشت که نظریه او ریشه در شناختگرایی اجتماعی دارد. اگرچه او از واژگانی مانند شرطیسازی و تقویت استفاده میکرد، اما چارچوب نظری او بر فاعلیت شناختی و انتخاب آگاهانه فرد متمرکز بود.\میراث علمی و جایگاه بینالمللی\نظریات بندورا، به ویژه نظریه یادگیری اجتماعی و مفهوم خودکارآمدی، ستون فقرات انقلاب شناختی دهه ۱۹۶۰ محسوب میشوند.
آثار او تأثیر عمیقی بر روانشناسی شخصیت، شناختی، آموزشوپرورش و رواندرمانی گذاشت.\او در سال ۱۹۷۴ به ریاست انجمن روانشناسی آمریکا انتخاب گردید و در سالهای ۱۹۸۰ و ۲۰۰۴ از سوی این انجمن به خاطر عمری پر از خدمات علمی تقدیر شد. در سال ۲۰۱۶ مدال ملی علوم آمریکا به او اهدا گردید. در نظرسنجی سال ۲۰۰۲، بندورا به عنوان چهارمین روانشناس تأثیرگذار قرن بیستم پس از اسکینر، فروید و پیاژه معرفی شد.
امروزه او نه تنها در روانشناسی، بلکه در جامعهشناسی و علوم تربیتی به عنوان یکی از تأثیرگذارترین دانشمندان جهان شناخته میشود.
