شناخت ۶ نوع شایع اختلال خوردن علائم، علل و عوارض جانبی, اختلال خوردن چیست؟اختلال خوردن در روانشناسی طیف وسیعی از بیماریهای روانی را در بر میگیرد که منجر به شکلگیری عادات غذایی ناسالم میشوند.
این اختلالات اغلب با وسواس در خصوص غذا، وزن یا شکل بدن آغاز شده و در صورت عدم درمان، میتوانند عواقب جدی و حتی جانبخش برای سلامتی بدن داشته باشند.علائم این بیماری در افراد مختلف متفاوت است، اما به طور کلی شامل محدودیت شدید در مصرف غذا، نوبات پرخوری، یا رفتارهای غیرعادی مانند استفراغ خودآور، ورزش بیش از حد و سوءاستفاده از ملینهاست.
آمارها نشان میدهد بیش از ۳۰ درصد از جوانان حداقل یک بار در اوایل بیست سالگی تجربهای از اختلال خوردن داشتهاند.\علل و عوامل ریسک اختلال خوردنتحقیقات نشان میدهد که هیچ عامل منفردی باعث اختلال خوردن نمیشود، بلکه ترکیبی از عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی، روانشناختی و محیطی در بروز آن نقش دارد\ویژگیهای شخصیتی افراد دارای صفاتی مانند کمالگرایی، تکانشگری و روانرنجوری (نوروتیسیسم) مستعدیت بیشتری برای ابتلا به این اختلالات دارند.عوامل ژنتیکی مطالعات روی دوقلوها ثابت کرده که ژنتیک نقش قابلتوجهی دارد.
کنند که بذر اختلال خوردن در آن میروید.
با این حال، وجود این فشارها به تنهایی کافی نیست و باید با عوامل دیگر ترکیب شود.عوامل بیولوژیکی مغزی پژوهشهای جدید بر نقش اختلالات در ساختار مغز و نارسایی در انتقال پیامهای عصبی مانند سروتونین و دوپامین تأکید دارند، هرچند برای نتیجهگیری قطعی نیاز به تحقیقات بیشتر است.\۶ نوع اصلی اختلال خوردن\۱.
شته و خود را چاق میبینند.
آنها وزن خود را به طور مداوم کنترل کرده، گروههای غذایی را حذف میکنند و دریافت کالری را به شدت محدود میسازند.علائم اصلی\محدودیت شدید و مداوم در الگوی خوردن.تأثیرگذاری بیحد وزن و شکل بدن بر عزتنفس.تصویر بدنی دچار اختلال و انکار جدیت کمبود وزن.>تلاش بیامان برای لاغر شدن و عدم تمایل به حفظ وزن سالم.کاهش وزن قابلملاحظه در مقایسه با همسنان.ترس شدید از افزایش وزن و رفتارهای پیشگیرانه پافشارانه.\علائم وسواس فکری-عملی نیز رایج است؛ مانند افکار مداوم درباره غذا، جمعآوری دستورهای پخت، انبار کردن غذا، عدم توانایی غذا خوردن در ملأ عام و نیاز شدید به کنترل محیط.
بیاشتهایی به دو زیرنوع محدودکننده (با رژیم، روزه و ورزش) و پرخوری/پاکسازی (استفراغ، ملین، ورزش بیش از حد پس از غذا) تقسیم میشود.عوارض جانبیاین بیماری میتواند منجر به استخوانپریشی، ناباروری، مو و ناخنهای شکننده، رشد موهای ریز روی بدن (لانوگو) شود. در مراحل پیشرفته، نارسایی قلب، مغز و اندامهای حیاتی و حتی مرگ رخ میدهد.\۲. پرخوری عصبی پرخوری عصبی نیز در نوجوانی و اوایل جوانی شایع است.
مبتلاها در بازههای زمانی کوتاه، حجم غیرعادی از غذا مصرف کرده و احساس میکنند بر رفتار خود کنترلی ندارند. این نوبات معمولاً با غذاهای ممنوعه اتفاق میافتد. برای جبران کالری، فرد به رفتارهای پاکسازی مانند استفراغ اجباری، روزه، ملین، مدر یا ورزش شدید روی میآورد.
برخلاف بیاشتهایی، وزن این افراد معمولاً در محدوده طبیعی باقی میماند.علائم اصلی\نوبات مکرر پرخوری با احساس عدم کنترل.>عزتنفس وابسته به وزن و شکل بدن.ترس از افزایش وزن با وجود وزن طبیعی.انجام مکرر رفتارهای پاکسازی نامناسب.\عوارض جانبیالتهاب و درد گلو، ورم غدد بزاقی، فرسایش مینای دندان، بازگشت اسید معده، رودهزخم، کمآبی شدید و اختلال هورمونی از عوارض رایج است.
عدم تعادل الکترولیتها (سدیم، پتاسیم، کلسیم) میتواند منجر به سکته مغزی یا حمله قلبی شود.\۳. اختلال پرخوری این شایعترین نوع اختلال خوردن است که میتواند در سنین بالاتر نیز بروز یابد. شبیه به پرخوری عصبی، فرد مقدار زیادی غذا را به سرعت و در خفا میخورد و احساس عدم کنترل دارد.
تفاوت کلیدی این است که فرد از رفتارهای پاکسازی (استفراغ، ملین، ورزش شدید) استفاده نمیکند.علائم اصلی\خوردن حجم زیاد غذا به سرعت و تا سیری مؤلم، بدون حس گرسنه بودن.احساس شرم، انزجار و گناه پس از نوبه پرخوری.عدم کنترل در طول نوبه.عدم استفاده از روشهای جبرانی پاکسازی.\عوارض جانبیاکثریت مبتلاها با اضافهوزن یا چاقی روبرو هستند که ریسک بیماریهای قلبی، سکته مغزی و دیابت نوع ۲ را به شدت بالا میبرد.\۴.
پیکا یا هرزهخواری\\پیکا شامل مصرف مداوم مواد غیرغذایی و غیرمغذی است. این اختلال بیشتر در کودکان، زنان باردار و افراد دارای ناتوانیهای ذهنی دیده میشود.مواد مصرفی رایجیخ، خاک، گچ، صابون، کاغذ، مو، پارچه، پشم، سنگریزه، مواد شوینده و نشاسته ذرت.عوارض جانبیمسمومیت (مانند سربزنی)، عفونتهای پارازیتاری، انسداد یا پارگی روده و کمبودهای مغذی. بسته به ماده مصرفی، پیکا میتواند کشنده باشد.
توجه داشته باشید که این رفتار نباید بخشی از آیینهای فرهنگی یا مذهبی باشد.\۵. اختلال نشخوار در این اختلال، فرد غذا را پس از بلعیدن، به اراده برمیگرداند، دوباره میجود و سپس میبلعد یا بیرون میریزد. این رفتار معمولاً ۳۰ دقیقه پس از وعده رخ داده و برخلاف رفلاکس معده-مری، ارادی است.شایعیت و عوارضدر نوزادان ۳ تا ۱۲ ماهه شایع است و اغلب به طور خودبخود بهبود مییابد، اما در کودکان بزرگتر و بزرگسالان نیازمند درمان است.
در صورت درمان نشدن، منجر به کاهش وزن خطرناک، سوءتغذیه و در نوزادان مرگ میشود. بزرگسالان ممکن است به دلیل شرم، غذا خوردن در ملأ عام را محدود کرده و دچار کاهش وزن شوند.\۶. اختلال اجتناب یا محدودیت مصرف غذا (ARFID)این نام جدید برای اختلال تغذیه نوزادان و کودکی است. اگرچه در نوزادی آغاز میشود، اما میتواند تا بزرگسالی ادامه یابد و بر هر دو جنس یکسان اثر میگذارد.
فرد به دلیل حساسیت حسی (بوی، طعم، بافت، رنگ، دما) یا ترس از عوارض غذا خوردن (مثل خفه شدن)، از غذا اجتناب میکند.علائم اصلی\کاهش وزن یا عدم رشد متناسب با سن.کمبودهای مغذی شدید، وابستگی به مکملها یا تغذیه لولهای.محدودیت شدید تنوع غذا مانع از دریافت کالری میشود.اختلال در عملکرد اجتماعی (عدم توانایی غذا خوردن با دیگران).\این اختلال متفاوت است از بدغذا بودن معمول کودکان، کاهش اشتها در سالمندی، یا اجتناب از غذا به دلایل مذهبی/فرهنگی/دسترسی.\سایر اختلالات غذایی کمتر شناختهشده\سندرم خوردن شبانه مصرف بیش از حد غذا پس از بیداری از خواب.اختلال پاکسازی انجام رفتارهای پاکسازی (استفراغ، ملین، ورزش) برای کنترل وزن بدون وجود نوبات پرخوری.اورتورکسیا وسواس به غذا خوردن سالم و پاک تا حدی که زندگی روزمره، روابط اجتماعی و تغذیه متوازن دچار اختلال شود.
فرد گروههای غذایی کامل را حذف کرده، از غذا خوردن بیرون میترسد و ارزش خود را به رعایت سختگیرانه قوانین رژیم خود میبندد. این مورد هنوز به طور رسمی در دستهبندیهای بالینی (مانند ) به عنوان یک اختلال جداگانه ثبت نشده است.\سخن پایانیاختلالات خوردن بیماریهای روانی پیچیده و جدی هستند که تقریبا همیشه نیازمند مداخله تخصصی پزشکی، روانشناختی و تغذیهای هستند.
نادیده گرفتن آنها میتواند آسیبهای غیرقابلجبرانی به اندامهای حیاتی و خطر مرگ را به همراه داشته باشد.اگر شما یا کسی در اطرافتان علائمی از اختلال خوردن نشان میدهید، به تاخیر نیندازید و با پزشک روانپزشک، روانشناس بالینی یا متخصص تغذیه مشورت کنید. حمایت آگاهانه از خانواده و دوستان، گام اول و حیاتی در مسیر بهبود است.
