به گزارش روشنفکر
بلایی که ماهواره سر فیلمهای ایرانی آورد!
پخش غیرقانونی فیلمهای سینمایی در شبکههای ماهوارهای، تهیهکنندگان را با خسارتهای میلیاردی و خواستهای باجخواهانه روبه رو کرده است.
قاچاق فیلمهای سینمایی در شبکههای ماهوارهای، سالها است که به یک معضل ساختاری در سینمای ایران تبدیل شده است. فیلمی که تازه روی پرده سینما یا پلتفرم آنلاین رفته، تنها ساعاتی سپس، بدون هیچ هزینهای در اختیار میلیونها تماشاگر قرار میگیرد و خبری از حق مؤلف و کپیرایت نیست.
تهیهکنندگان از این ماجرا بیشترین ضربه را میخورند. سعید خانی، تهیهکننده فیلم «رها»، به ایسنا او گفت: فیلمش نزدیک به ۲۰ میلیارد تومان زیان کرده است. ابوالفضل صفاری، تهیهکننده «گوزنهای اتوبان»، روایت تلختری دارد: «شبکههای ماهوارهای به او زنگ زدند و انها گفتند ۳۰۰ میلیون تومان بدهید تا فیلمتان را دیرتر پخش کنیم». حتی مجتبی رشوند، تهیهکننده «صددام»، هم قبول میکند که تنها سه روز بعد از اکران آنلاین، فروش فیلم به علت پخش در ماهواره سقوط کرد.
اما چرا جلوی این حجم از قاچاق گرفته نمیشود؟ رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی میگوید «پیگیری از طریق پلیس فتا ادامه دارد، اما نپیوستن ایران به کنوانسیونهای جهانی کپیرایت، دست ایران را برای شکایت بینالمللی مختصر کرده است».
در این بین، داود صبوری دبیر حقوقی انجمن تهیهکنندگان جدا گانه، راهحل را در داخل سرزمین میداند و نظر میکند صداوسیما به گفتن عضو سازمان بینالمللی رادیو و تلویزیون، مالکیت حقوقی فیلمها را بگیرد و جلوی شبکههای ماهوارهای بایستد. اما سیدضیاء هاشمی، تهیهکننده سینما، این نظر را غیرکارشناسی میخواند و پافشاری میکند تا وقتی که ایران در نظام جهانی کپیرایت نیست، راهکارهای داخلی کار امد نخواهد می بود.
سیدعلی احمدی تهیهکننده «بچه مردم»، نیز هشدار میدهد که تا خودمان قانون کپیرایت را در داخل مراعات نکنیم، نمیتوانیم از دیگران انتظار نگه داری حقوقمان را داشته باشیم. به حرف های او، «تعداد بسیاری از آثار خارجی بدون پرداخت حق مالکیت در ایران دوبله یا زیرنویس خواهد شد و این رویه، طبیعی است که در خارج از سرزمین هم در حق آثار ایرانی تکرار شود».
اما امیرحسین علمالهدی کارشناس سینما، در یادداشتی برای ایسنا ابعاد تازهای از این ماجرا را آشکار کرده است. به حرف های او، خود سینماگران برای تبلیغ فیلمهایشان به همین شبکههای ماهوارهای که بعداً آثارشان را قاچاق میکنند، پول پرداخت میکنند. این شبکهها هم از این حالت سوءاستفاده کرده و با اخاذی از تولیدکنندگان، هم پول تبلیغ میگیرند و هم پول عدم پخش فیلم را.
به هر حال بازدیدهای ایسنا مشخص می کند این معضل ریشهای قدیمی دارد حتی ۱۵ ساله قبل در سال ۱۳۹۰، یعنی همزمان با روز ملی سینما، ایسنا گزارشی شبیه انتشار کرده می بود که در آن سینماگرانی همانند محسن علیاکبری، سیداحمد میرعلایی و فرشته طائرپور از همین مشکلات میانها گفتند و بر الزام تصویب قانون کپیرایت پافشاری داشتند. با این حال، بعد از بیشتر از یک دهه و نیم، نه تنها این معضل حل نشده، بلکه با گسترش اکران آنلاین، ابعاد تازهای هم اشکار کرده است.
بعد از بازدید ایسنا در یک پرونده خبری در رابطه قاچاق فیلم در نهایت به یک راهحل رسیدیم؛ «قانونی فیلم ببینید». تهیهکنندگان سینما اعتقاد دارند راهحل مختصرزمان، فرهنگسازی بین مخاطبان برای تماشای قانونی فیلمها است. اما راهحل طویل مدت، بازنگری جدی در قوانین مالکیت فکری ایران، چه در داخل و چه در تعامل با جهان است. تا آن زمان، سینمای ایران هم چنان قربانی یک بازار سیاه باقی خواهد ماند که در آن، فیلمها هم چنان قاچاق میشود.
دسته بندی مطالب
منبع