مرزنجوش خواص درمانی، ارزش غذایی، روش مصرف و عوارض جانبی, مرزنجوش گیاه معطری است که به دلیل بوی خوش و طعم خاص، جایگاه ویژهای در آشپزخانههای خاورمیانه و مدیترانه دارد. این گیاه بوتهای و چندساله که ریشه در خاورمیانه دارد، نه تنها برای طعمدهی به غذاها کاربرد دارد، بلکه خواص درمانی فراوانی نیز دارد که در این مقاله به بررسی آنها میپردازیم.
ارزش غذایی مرزنجوش مرزنجوش منبع غنی از منیزیم است که برای عملکردهای حیاتی بدن ضروری میباشد. همچنین این گیاه حاوی مقادیر قابل توجهی پتاسیم، الکترولیتها و مواد معدنی دیگر است.
جدول زیر ارزش غذایی یک قاشق غذاخوری مرزنجوش خشک (مقدار معمول برای طعمدهی) را نشان میدهد ماده مغذیمقدار کالری۴ پروتئین۰٫۲ گرم چربی۰٫۱ گرم کربوهیدرات۰٫۹ گرم فیبر۰٫۶ گرم ویتامین کا۹٫۳ میکروگرم (۱۲٪ نیاز روزانه) آهن۱٫۲ میلیگرم (۷٪ نیاز روزانه) منگنز۰٫۱ میلیگرم (۴٪ نیاز روزانه) کلسیم۲۹٫۹ میلیگرم (۳٪ نیاز روزانه) ویتامین ای۱۲۱ واحد بینالمللی (۲٪ نیاز روزانه) خواص درمانی مرزنجوش ۱.
تنظیم هورمونها مرزنجوش به تعادل هورمونهای بدن، بهویژه هورمونهای زنانه کمک میکند. تحقیقات نشان داده که مصرف دمنوش مرزنجوش میتواند علائم سندرم تخمدان پلیکیستیک و ناباروری را بهبود بخشد. همچنین حساسیت به انسولین را افزایش داده و فعالیت غدد فوقکلیوی را کاهش میدهد. ۲. کاهش اضطراب این گیاه ویژگیهای ضداضطرابی دارد و مصرف آن میتواند به کاهش اضطراب در افرادی که دچار قروچیدن دندان هستند کمک کند. ۳.
غدد بزاقی، هضم را از دهان آغاز میکند. ترکیبات ضدالتهابی آن معده را محافظت میکنند.
عرق این گیاه با تحریک حرکات رودهای، از مشکلاتی نظیر تهوع، نفخ، اسهال و یبوست جلوگیری میکند. ۵. سلامت قلب و عروق آنتیاکسیدانهای فراوان در مرزنجوش برای سلامت قلب مفید هستند. این گیاه با اثر بر سیستم عصبی، رگهای خون را باز کرده، جریان خون را آسان میکند و فشار خون را کاهش میدهد. ۶. مسکن طبیعی درد مرزنجوش دردهای ناشی از سفتگی عضلات و سردردهای تنشی را تسکین میدهد.
۸. کمک به لاغری به دلیل کالری و چربی بسیار پایین، مرزنجوش افزایش وزن ایجاد نمیکند و تحقیقات خاصیت کاهش وزن آن را تایید کردهاند. ۹.
بهبود عملکرد مغز ترکیبات موجود در مرزنجوش برای عملکرد مغز مفید بوده و میتواند از سلامت اعصاب محافظت کند. عوارض جانبی و احتیاطات هرچند مصرف معمول مرزنجوش به عنوان ادویه ایمن است، اما استفاده طولانیمدت به صورت دارویی میتواند عوارضی داشته باشد. موارد زیر را در نظر بگیرید استفاده موضعی روی پوست یا چشمها توصیه نمیشود، زیرا میتواند حساسیت ایجاد کند.
بارداران، مادران شیرده و کودکان تنها باید مقادیر بسیار کم به عنوان ادویه در غذا مصرف کنند. اگر به پونه کوهی، ریحان، اسطوخودوس، نعناع یا سایر اعضای خانواده نعنائیان حساسیت دارید، احتمال حساسیت به مرزنجوش نیز بالاست.
افراد مبتلا به بیماریهای زیر باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند اختلالات خونریزی دیابت انسداد دستگاه گوارش یا مجاری ادراری بیماریهای ریوی مانند آسم زخم معده ضربان کند قلب صرع و تشنج همچنین حداقل دو هفته قبل از هر عمل جراحی باید مصرف دارویی مرزنجوش قطع شود. نحوه مصرف مرزنجوش این گیاه به اشکال مختلفی شامل دمنوش، روغن، عرق و ادویه خشک در آشپزی و طب سنتی کاربرد دارد. ۱.
دمنوش مرزنجوش برای تهیه دمنوش، برگهای مرزنجوش را در آب جوش حداقل ۳ دقیقه بگذارید و مانند چای دم کنید. میتوانید با عسل یا شیرینکننده دلخواه مصرف کنید. ۲. به عنوان ادویه در غذا مرزنجوش در غذاهای سبزیجاتی، گوشتی، خورشها و سسهای گوجهفرنگیمحور استفاده میشود.
کاربردهای رایج عبارتند از طعمدهی به لوبیا سبز بهبود طعم پنیر بز یا ریکوتا ترش کردن گل کلم قبل از تفتدهی مرینیت قارچ با روغن و ادویه مزهدار کردن گوشت گوسفند، گاو و مرغ ۳. روغن مرزنجوش روغن مرزنجوش با تقطیر برگهای خشک به دست میآید. در تمدنهای باستانی مصر و یونان برای درمان زخم، ضدعفونی کردن و نگهداری غذا استفاده میشد. یونانیان آن را نشاطآور میدانستند و در مراسم عروسی و عزاداری به کار میبردند.
تفاوت مرزنجوش تازه و خشک هر دو فرم تازه و خشک در بازار موجود هستند. مرزنجوش تازه حاوی ویتامین و مواد معدنی بیشتری است، اما فرم خشک به دلیل از دست دادن آب، طعم و غلظت قویتری دارد. بنابراین به ازای یک قاشق غذاخوری مرزنجوش تازه، یک قاشق چایخوری خشک کافی است. مرزنجوش خشک در دمای اتاق قابل نگهداری طولانیمدت است، در حالی که نوع تازه باید در یخچال حفظ شود.
قبل از مصرف نوع تازه، ساقهها را جدا کرده و تنها از برگها استفاده کنید. بهترین جایگزینهای مرزنجوش در صورت عدم دسترسی به مرزنجوش، میتوان از گیاهان زیر استفاده کرد پونه کوهی بسیار شبیه مرزنجوش است اما طعم قویتری دارد؛ از دوسوم تا سهچهارم مقدار مرزنجوش استفاده کنید. آویشن طعم ملایمتری دارد، برگهای کوچکتر و تیرهتری دارد و ظاهر غذا را کمی تغییر میدهد.
ریحان جایگزین مناسبی است اما طعم ملایمتری دارد؛ باید مقدار بیشتری اضافه کنید و به تدریج میزان مناسب را بیابید. نتیجهگیری مرزنجوش گیاهی با ارزش بالا است که به دلیل خواص متنوع، در آشپزی و درمان بیماریهایی نظیر استرس، اضطراب، کشیدگی عضلات، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی و دردها کاربرد دارد. آیا تا به حال از این گیاه برای آشپزی یا درمان استفاده کردهاید؟ خوشحال میشویم تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید. هشدار!
این نوشته تنها جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن به عنوان درمان، مشورت با پزشک یا متخصص الزامی است. منبع
