قانون سهمیه خارجیها چگونه مهری، عالیشاه و ایوب را از ترکیب پرسپولیس حذف کرد؟, فوتبال ایران در سالهای اخیر شاهد تدوین قوانین و مقررات نقلوانتقالی متعدد بوده که محدودیتهای عجیب و گاه ناعادلانهای را برای باشگاهها و بازیکنان به همراه داشتهاند.
این قوانین از ممنوعیت جذب دروازهبان خارجی و سقف قرارداد ۳۵۰ میلیون تومانی تا محرومیت کامل از خرید بازیکنان غیرایرانی و در نهایت اعمال سقف بودجه گسترده بودهاند.
محدودیتهای شگفتانگیز در جذب بازیکن خارجی در سال ۱۴۰۰ اگرچه ممنوعیت خرید بازیکن خارجی برداشته شد، اما قید فرد دیگر بر دوش باشگاهها باقی ماند. طبق این مقررات، جذب بازیکن آفریقایی تنها در صورتی امکانپذیر بود که او در دو سال اخیر حداقل دو بازی ملی داشته باشد. این قانون باعث شد بازیکنی با کیفیت مانند ایوب العملود که دعوت به تیم ملی نداشته، از دایره جذب خارج بماند.
علاوه بر این، سازمان لیگ قانون افزایش سهمیه بازیکنان خارجی را به صورت ۱+۵ تصویب کرد، اما بازیکنان لژیونر ایرانی را نیز در زمره بازیکنان خارجی محاسبه کرد؛ تصمیمی بیسابقه و باورنکردنی. در کنار این، مقرراتی تدوین شد که اگر بازیکنان خارجی کمتر از ۶۰ درصد از زمان مسابقات در زمین باشند، سهمیه باشگاه برای فصل بعد سوخته و از بین میرود.
پرونده نبیل باهویی و هزینه سنگین پرسپولیس این قانون به طور مستقیم بر سرنوشت پرسپولیس تأثیر گذاشت. در فصل گذشته، نبیل باهویی نتوانست حد نصاب ۱۶۲۰ دقیقه (معادل ۶۰ درصد از ۲۷۰۰ دقیقه فصل) را در زمین بگذرانند. در نتیجه پرسپولیس یک سهمیه بازیکن خارجی خود را برای فصل جدید از دست داد. اگرچه سازمان لیگ به سرعت قانون را از دقیقه به تعداد بازی تغییر داد، اما ضرر جبرانناپذیر به پرسپولیس وارد شده بود.
بازیکنان داخلی قربانی قانون ۶۰ درصدی تحلیل آمار فصل جاری پرسپولیس (۱۹ بازی و معادل ۶۴۸ دقیقه حد نصاب ۶۰ درصدی) نشان میدهد تعداد قابل توجهی از بازیکنان اصلی تیم، از جمله سعید مهری (۳۸۳ دقیقه)، امید عالیشاه (۵۰۴ دقیقه)، ایوب العملود (۶۷۹ دقیقه)، خدا بندهلو (۶۸۲ دقیقه)، میلاد سرلک (۴۸۴ دقیقه) و لوکاس ژوائو (۱۶۶ دقیقه) نتوانستهاند به این آستانه برسند.
حتی اسناد مصدومیت بازیکنان نظیر نبیل باهویی نیز توسط سازمان لیگ پذیرفته نشده است. تبعیض آشکار در برابر بازیکن ایرانی موضوع شگفتانگیز این است که این قانون عملاً دست بالا را به بازیکنان خارجی میدهد. باشگاهها برای جلوگیری از سوختن سهمیه، ترجیح میدهند بازیکنان خارجی را در ترکیب ثابت نگه دارند، حتی اگر بازیکن داخلی جایگزین عملکرد بهتری داشته باشد.
برای مثال اگر الکسیس گندوز (دروازهبان الجزایری) دچار کممی شود و امیررضا رفیعی جایگزین او بدرخشد، پرسپولیس ناچار است برای حفظ سهمیه، همچنان از گندوز استفاده کند؛ تبعیضی صریح در حق بازیکن ایرانی. تضاد با قانون سقف بودجه و نرخ ارز این محدودیت در تضاد آشکاری با قانون سقف بودجه قرار دارد.
با افزایش روزانه نرخ ارز، جذب بازیکن خارجی تراز اول برای باشگاهها دشوار شده و آنها به ناچار به سراغ بازیکنان ارزانتر خارجی میروند که گاه حتی از بازیکنان داخلی هم ارزانتر هستند. برای مثال نبیل باهویی در مقایسه با شهاب زاهدی ارزانتر بود، در حالی که زاهدی در بازار خارجی دستمزد دوچندان میگیرد.
در چنین شرایطی طبیعی است که مربی ترجیح دهد از بازیکن خارجی ارزانتر استفاده کند تا سهمیه نسوزد، حتی اگر بازیکن داخلی باکیفیتتری در دسترس باشد. پیامدهای مخرب بر کیفیت لیگ این قانون باعث میشود باشگاهها ناچار شوند بازیکنان خارجی نامناسب را در ترکیب ثابت نگه دارند تا سهمیه حفظ شود. این بازیکن با حضور در اکثریت بازیها، شاید بتواند به تیم ملی کشور خود دعوت شود و حضور بیکیفیت خود را در لیگ برتر تداوم بخشد.
این پدیده تنها نتیجهی یک قانون نادرست و ناکارآمد است. ضرورت بازنگری کارشناسی در مقررات تدوین چنین دستورالعملهایی در فوتبال ایران شگفتی چندانی ندارد و سالانه تکرار میشود. اکنون زمان رسیده است که فدراسیون فوتبال به طور کارشناسی و شفاف، مقررات نقلوانتقالات را از نو تدوین کند تا فوتبال ایران از حالت پیچیده و سردرگم خارج شود. انتظار میرود در آینده این فرآیند با دقت و کارشناسی بیشتر و در جلسات علنی انجام گیرد.
