راهنمای کامل کزاز علائم، روشهای انتقال، درمان و نکات حیاتی واکسیناسیون, کزاز یک عفونت باکتریایی خطرناک و احتمالیمرگ است که با وارد شدن باکتری کلستردیوم تیتانی به بدن از طریق زخمهای باز رخ میدهد. این میکروب در خاک، گرد و غبار و بهویژه کود حیوانات زندگی میکند و سم قدرتمندی ترشح میکند که بر سیستم عصبی حمله کرده و باعث انقباض شدید و دردناک عضلات میشود.
بیماری کزاز مسری نیست و از فرد به فرد دیگر منتقل نمیشود، اما بدون درمان سریع میتواند به خفگی، ناتوانی تنفسی و مرگ منجر گردد. روشهای انتقال و عوامل ریسک کزاز راه اصلی ورود باکتری کزاز به بدن، زخمهای پوستی است که با محیط آلوده تماس داشتهاند. هر زخمی، حتی بسیار کوچک، میتواند بستر رشد این باکتری باشد.
ار میکنند، معتادان تزریقی، و مسافران به مناطق پرخطر در معرض ابتلا بیشتر قرار دارند.
علائم و نشانههای بیماری کزاز دوران نهان بیماری معمولاً بین ۳ تا ۲۱ روز (معمولاً ۱۴ روز) است. علائم اولیه اغلب با انقباض عضلات فک و گردن (قفل فک) آغاز شده و به سمت پایین بدن پیش میروند. نشانههای دیگر شامل ناتوانی در بلعیدن، گلودرد، تشنجهای عضلانی شدید و دردناک که با تحریکهای جزئی تشدید میشوند، مشکلات تنفسی، بینظمی ضربان قلب، تعریق زیاد و حساسیت به لمس است.
عی قابل اعتماد نیستند. درمان باید بلافاصله در بیمارستان و تحت نظارت تخصصی آغاز گردد.
پروتکل درمان شامل تزریق ایمونوگلوبین کزاز (آنتیتوکسین) برای خنثیسازی سم آزاد، آنتیبیوتیکهایی مانند پنیسیلین یا مترونیدازول برای از بین بردن باکتری، داروهای ضدتشنج و آرامبخش عضلانی، و در موارد شدید حمایت تنفسی با دستگاه ونتیلاتور میباشد.
واکسن کزاز انواع، برنامه زمانبندی و عوارض واکسن کزاز حاوی باکتری غیرفعالشده است که سیستم ایمنی را برای تولید آنتیبادی تحریک میکند بدون اینکه بیماری را ایجاد نماید. در ایران این واکسن به صورت ترکیبی (دیفتری-کزاز-سیاهسرفه) تزریق میشود. برنامه واکسیناسیون کودکان در ماههای ۲، ۴، ۶ و ۱۸ و سال ۲گی انجام شده و هر ۱۰ سال یک بار دوز تقویت (بوستر) لازم است. بزرگسالانی که سابقه واکسیناسیون ندارند باید سری کامل دریافت کنند.
زنان باردار در سهماهه سوم برای انتقال ایمنی به نوزاد واکسن میپذیرند. عوارض جانبی احتمالی واکسن واکسن کزاز بسیار ایمن است و عوارض آن معمولاً خفیف و موقت میباشند. شایعترین موارد شامل درد، قرمزی و تورم در محل تزریق، تب پایین، خستگی، سرگیجه و ناراحتی معده است. عوارض نادر اما جدی شامل نوریت بازویی (درد شدید شانه) و واکنشهای الحساسیت شدید (آنافیلاکسی) میباشند که نیاز به مراقبه فوری پزشکی دارند.
برای کاهش عوارض خفیف، نوشیدن مایعات زیاد، قرار دادن کمپرس سرد و مصرف استامینوفن با نظر پزشک توصیه میشود. نکات مهم پیش از واکسیناسیون قبل از تزریق واکسن، پزشک باید از وجود تب بالا (بیش از ۳۸.۵ درجه)، سابقه واکنش حساسیت شدید به دوز قبل، اختلالات خونی، بیماریهای عصبی (مانند سندرم گیلن-باره)، مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، و بارداری آگاه باشد.
در صورت بروز عوارض غیرمنتظره، پایدار یا شدید پس از واکسیناسیون، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است. هشدار! این نوشته تنها جنبه اطلاعرسانی و آموزشی دارد و نمیتواند جایگزین نظر، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص باشد. برای هرگونه اقدام درمانی یا پیشگیری، حتماً با کادر بهداشتی مشورت کنید.
