آمفیزم ریه و زیرپوستی علل، علائم، تشخیص و روشهای درمان کامل, آمفیزم یک بیماری مزمن تنفسی است که به دو دسته اصلی آمفیزم ریه و آمفیزم زیر جلدی تقسیم میشود. هر یک از این انواع علل، علائم و روشهای درمانی مخصوص به خود را دارند. در این مقاله به بررسی جامع این بیماری، مراحل پیشرفت آن و راههای پیشگیری و مدیریت علائم پرداخته شده است. آمفیزم ریه چیست؟
آمفیزم ریه نوعی بیماری انسداد مزمن ریه (COPD) است که در آن دیوارههای آلوئولها (کیسههای هوایی ریوی) تخریب میشوند. ریه سالم حدود ۳۰۰ میلیون آلوئول دارد که وظیفه تبادل گاز اکسیژن و دیاکسید کربن را بر عهده دارند.
در نتیجه بیمار دچار تنگی نفس، خستگی و در مراحل پیشرفته تغییر شکل قفسه سینه به حالت بشکهای میشود. این بیماری مسری نیست و از فرد به فرد دیگر منتقل نمیشود. تفاوت آمفیزم با برونشیت مزمن و COPD بیماری انسداد مزمن ریه (COPD) واژهای چتری است که هم آمفیزم و هم برونشیت مزمن را در بر میگیرد.
در آمفیزم آسیب اصلی به آلوئولهاست و علامت اولیه تنگی نفس است، در حالی که برونشیت مزمن با التهاب و تخریب مژکهای مسیر هوایی همراه است و سرفه مزمن با مخاط غلیظ علامت اصلی آن محسوب میشود. بسیاری از بیماران به طور همزمان دچار هر دو حالت هستند. آمفیزم زیر جلدی (زیرپوستی) چیست؟ این نوع نادرتر است و ناشی از ورود هوا به بافتهای زیر پوست (لایه زیرجلدی) میشود.
ویند. علامت اصلی آن ورم و صدای ترکخوردن (کریپتوس) هنگام لمس ناحیه متورم است.
علل و عوامل ریسک آمفیزم علل آمفیزم ریه سیگار کشیدن طولانیمدت اصلیترین عامل است، اما موارد زیر نیز نقش دارند مصرف ماریجوانا و سیگار الکترونیک آلودگی هوا در محیط کار و منزل (گرد و غبار، دودهای شیمیایی) عوامل ژنتیکی مانند کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین آسم و عفونتهای تنفسی مکرر علل آمفیزم زیر جلدی این حالت معمولاً ثانویه است و دلایل آن عبارتند از جراحیهای قفسه سینه، سینوسها یا صورت پنوموتوراکس و باروتروما (تغییر فشار هوا) صدمه ناشی از انکوباسیون یا ونتیلاتور سوراخ روده یا مری و عفونتهای باکتریایی احیای قلبیریوی و تهویه کیسهای مراحل پیشرفت آمفیزم ریه پزشکان بر اساس تست اسپیرومتری و کارکرد ریه، شدت بیماری را در چهار مرحله دستهبندی میکنند مرحله ۱ (خفیف) کارکرد ریه حداقل ۸۰٪ حالت طبیعی مرحله ۲ (متوسط) کارکرد ریه ۵۰ تا ۷۹٪ مرحله ۳ (شدید) کارکرد ریه ۳۰ تا ۴۹٪ مرحله ۴ (بسیار شدید) کارکرد ریه کمتر از ۳۰٪ چه کسانی در خطر ابتلا هستند؟
این بیماری بیشتر در مردان ۵۰ تا ۷۰ ساله دیده میشود، اما زنان و افراد ۴۰ ساله نیز میتوانند مبتلا شوند.
برای مثال در مرحله ۴، افراد سیگارکش ۹ سال و ۳ ماه، سابقهدار سیگار ۹ سال و ۱ ماه و غیرسیگارکشان ۱ سال و ۳ ماه کاهش عمر تجربه میکنند.
علائم آمفیزم علائم آمفیزم ریه علائم معمولاً زمانی ظاهر میشوند که بیش از ۵۰٪ بافت ریه آسیب دیده باشد تنگی نفس تدریجی (به ویژه در فعالیتهای سبک) سرفه مزمن و خِسخِس سینه احساس عدم دریافت هوای کافی گرفتگی قفسه سینه و افزایش مخاط (زرد یا سبز) خستگی مزمن، اضطراب، افسردگی و مشکلات خواب سیانوز (کبودی انگشتان و لبها) و کاهش وزن علائم آمفیزم زیر جلدی ورم (ادم) در ناحیه ده صدای کریپتوس (ترکخوردن) عند لمس در موارد شدید تنگی نفس، فشردگی ریه، سندرم کامپارتمنت و اختلال ضربان قلب روشهای تشخیص تشخیص آمفیزم ریه پزشک با معاینه بالینی (شنیدن صدای توخالی ریه) و آزمایشهای زیر تشخیص را تایید میکند اسپیرومتری استاندارد طلایی برای سنجش جریان هوا و حجم ریه سیتی اسکن قفسه سینه تصویر سهبعدی دقیق برای تشخیص زودرس و ارزیابی شدت عکس ساده قفسه سینه برای مراحل متوسط و شدید مفید است گاز خون شریانی (ABG) اندازهگیری اکسیژن و دیاکسید کربن خون اکوکاردیوگرام (EKG) رد بیماریهای قلبی آزمایش خون و ژنتیک برای بررسی کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین تشخیص آمفیزم زیر جلدی تشخیص اولیه با معاینه و شنیدن کریپتوس امکانپذیر است، اما برای تایید و تفکیک از واکنشهای آلرژیک از تصویربرداری و آزمایشهای جانبی استفاده میشود.
درمان آمفیزم درمان آمفیزم ریه این بیماری قابل درمان کامل نیست، اما با مدیریت مناسب پیشرفت آن کند شده و کیفیت زندگی بهبود مییابد ترک سیگار موثرترین اقدام برای توقف پیشرفت بیماری گشادکنندههای برونش (استنشاقی) کوتاهعمل و بلندعمل برای باز کردن مسیرهای هوایی کورتیکواستروئیدهای استنشاقی کاهش التهاب و تولید مخاط کورتیکواستروئیدهای خوراکی برای دورههای تشدید حاد آنتیبیوتیک در عفونتهای باکتریایی ثانویه اکسیژندرمانی در مراحل پیشرفته با هپوکسیمی توانبخشی ریه تمرینات تنفسی و ورزشی تحت نظارت جراحی کاهش حجم ریه (LVRS) و برونکوسکوپی برای بیماران منتخب با آمفیزم بالا پیوند ریه گزینه نهایی در مراحل پایانی استراتژی درمانی بر اساس مراحل مرحله ۱ گشادکننده کوتاهعمل + واکسن آنفولانزا مرحله ۲ گشادکننده بلندعمل + توانبخشی ریه مرحله ۳ افزودن کورتیکواستروئید استنشاقی مرحله ۴ اکسیژندرمانی + ارزیابی جراحی/پیوند درمان آمفیزم زیر جلدی در موارد خفیف با رفع علت اصلی، هوا در عرض ۱۰ روز جذب میشود.
درمانهای حمایتی شامل اکسیژن با غلظت بالا، مسکن، پرس شکم و در موارد شدید تخلیه هوا با سوزن، کاتتر یا لوله قفسه سینه و جراحی است. میانگین بستری حدود ۱۶ روز است.
پیشگیری از آمفیزم ریه ترک سیگار و اجتناب از دود ثانویه استفاده از ماسک در محیطهای آلوده و شغلی آزمایش رادون در منزل دور کردن از عطرهای تند، دود، گرد و غبار و شوره حیوانات زندگی با آمفیزم مدیریت روزمره آمفیزم ریه با وجود عدم امکان ترمیم بافت تخریب شده، رعایت موارد زیر کنترل بیماری را آسان میکند شستشوی متکرر دست و مراقبت از بهداشت دهان و دندان دریافت منظم واکسن آنفولانزا، کووید-۱۹ و پnöموکوکال برنامه ورزشی متناسب با توصیه پزشک اجتناب از محرکهای تنفسی (دود، عطر، گرد و غبار) حفظ تمیزی محیط زندگی آمفیزم و کووید-۱۹ اگرچه نادر است، مواردی از بروز آمفیزم پس از عفونت کووید-۱۹ گزارش شده است.
بیماران آمفیزم باید به شدت از عفونتهای ویروسی محافظت کنند. زندگی با آمفیزم زیر جلدی تغییرات ظاهری ناشی از ورم و نکروز معمولاً با گذشت زمان بهبود مییابد. مشورت با پزشک، خانواده و دوستان برای مقابله با چالشهای روانی و جسمی توصیه میشود. هشدار! این مقاله تنها جنبه آموزشی دارد. برای تشخیص و درمان حتماً با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.
