به گزارش روشنفکر
بیماریهای ناحیه مقعد، از جمله شقاق (فیشر) و بواسیر (هموروئید)، از شایعترین مشکلاتی می باشند که زندگی روزمره تعداد بسیاری از افراد را تحتتأثیر قرار خواهند داد. درد، سوزش، خارش، خونریزی و حس ناراحتی زمان نشستن از علائم مشترک این دو بیماری است.
درمان این مشکلات به مرحلهی بیماری بستگی دارد؛ در مرحله های اولیه، تحول رژیم غذایی، مصرف فیبر و منفعت گیری از پمادهای موضعی میتواند زیاد مؤثر باشد.
پمادها با افت التهاب، بهبود گردش خون در ناحیه، تسکین درد و پشتیبانی به ترمیم زخم، نقش مهمی در درمان غیرجراحی دارند.
در این مقاله، به معارفه و بازدید علمی پمادهای سودمند برای درمان شقاق و بواسیر میپردازیم تا کاربران بتوانند با آگاهی بیشتری از محصولات دارویی منفعت گیری کنند.
پمادهای سودمند برای درمان شقاق مقعدی
شقاق یا فیشر مقعدی، در واقع ترک یا زخم کوچک در دیواره داخلی مقعد است که طبق معمولً بهعلت یبوست مزمن، دفع مدفوع سفت یا التهاب تشکیل میشود. درمان زودهنگام با پمادهای مناسب، از مزمن شدن زخم جلوگیری میکند و نیاز به جراحی را افت میدهد.
در ادامه، بهترین و رایجترین پمادهای مورد منفعت گیری برای شقاق را معارفه میکنیم:
۱. پماد نیفدیپین (Nifedipine Ointment)
یکی از مؤثرترین داروها برای درمان شقاق مزمن است. نیفدیپین با شل کردن عضلات مقعد، جریان خون را افزایش میدهد و علتترمیم سریع تر زخم میشود.
مزایا:
- افت سریع درد و اسپاسم
- افزایش خونرسانی و ترمیم بافت
- اثرگذاری بالا در شقاق مزمن
نحوه منفعت گیری: دو تا سه بار در روز، مقدار مقداری از پماد روی ناحیه مقعد (ترجیحاً سپس از حمام یا اجابت مزاج) مالیده شود. در برخی داروخانهها ترکیب نیفدیپین با لیدوکائین (بیحسکننده موضعی) تهیه میشود که تاثییر تسکینی بیشتری دارد.
۲. پماد نیتروگلیسیرین
یکی از اولین داروهای تأییدشده برای شقاق مزمن است. این پماد با گشاد کردن عروق ناحیه مقعد، سختی عضله اسفنکتر را افت میدهد و علتبهبود جریان خون در زخم میشود.
مزایا:
- مؤثر در درمان شقاقهای دردناک
- تسریع روال ترمیم زخم
- افت درد در چند روز اول مصرف
عوارض احتمالی: امکان پذیر در برخی بیماران سردرد یا کم شدن سختی موقت تشکیل کند؛ به همین علت طبق معمولً پزشک مقدار مصرف را کنترل میکند.
۳. پماد دیلتیازم موضعی (Diltiazem Ointment 2%)
پمادی شبیه نیفدیپین، اما با تحمل بهتر برای برخی بیماران. دیلتیازم نیز از دستهی داروهای کاهنده سختی عضله اسفنکتر است و در ترمیم زخم نقش مهمی دارد.
ویژگیها:
- مناسب برای بیماران حساس به نیفدیپین یا نیتروگلیسیرین
- افت اسپاسم و درد
- اثربخشی بالا در درمان شقاق مزمن بدون نیاز به جراحی
۴. پماد آنتی هموروئید یا آنتی فیشر
اگرچه نام آن بواسیر را تداعی میکند، اما تعداد بسیاری از ترکیبات این پماد (همانند زینک اکساید، لیدوکائین و عصاره فندق افسونگر) در افت التهاب و سوزش شقاق نیز مؤثر است.
ترکیبات رایج:
- لیدوکائین برای تسکین سریع درد
- زینک اکساید برای ترمیم بافت
- عصاره فندق افسونگر (Witch Hazel) برای افت التهاب
۵. پماد زینک اکساید
پماد ساده اما مفیدی است که با تشکیل لایه محافظ روی زخم، از تماس آن با مواد تحریککننده جلوگیری میکند. زینک اکساید خاصیت ضدالتهابی و ضدباکتریایی ملایمی دارد و برای مرحله های اولیه شقاق پیشنهاد میشود.
۶. پماد آنتیبیوتیک موضعی (همانند جنتامایسین یا موپیروسین)
در صورتی که زخم شقاق عفونی شده باشد یا ترشحات بدبو وجود داشته باشد، پزشک امکان پذیر پماد آنتیبیوتیک تجویز کند. این پمادها باید فقط با نسخه پزشک منفعت گیری شوند تا از مقاومت دارویی جلوگیری شود.
۷. پمادهای گیاهی برای شقاق
برخی ترکیبات طبیعی همانند آلوئهورا، عصاره کالاندولا (گل همیشهبهار) و بابونه نیز در افت التهاب و تسریع بهبود مؤثر می باشند. پمادهای گیاهی برندهایی همانند Seagull، دکتر ژیلا و باریج در بازار موجودند و طبق معمولً در موارد خفیف کاربرد دارند.
پمادهای سودمند برای درمان بواسیر (هموروئید)
بواسیر، متورم شدن یا بیرونزدگی رگهای ناحیه مقعد است که میتواند داخلی یا خارجی باشد. پمادهای ضدهموروئید به افت التهاب، خارش، درد و خونریزی پشتیبانی میکنند و در موارد خفیف تا متوسط نقش کلیدی در درمان دارند.
در ادامه، مؤثرترین و رایجترین پمادهای درمان بواسیر را معارفه میکنیم:
۱. پماد آنتیهموروئید
یکی از پرمصرفترین پمادها برای تسکین سریع علائم بواسیر است. این دارو ترکیبی از چند ماده ضدالتهاب، قابض و بیحسکننده دارد.
ترکیبات مهم:
- لیدوکائین (بیحسکننده موضعی)
- زینک اکساید (ضدالتهاب و محافظ پوست)
- بیزابولول و عصاره فندق افسونگر (کاهنده تورم و خارش)
مزایا:
- افت سریع درد و سوزش
- ترمیم بافت صدمهدیده
- مناسب برای بواسیرهای داخلی و خارجی
۲. پماد ام جی باریج (MG Barij Ointment)
محصولی گیاهی و ساخت ایران که حاوی ترکیبات طبیعی همانند عصاره مورد (Myrtus communis) است. دارای خواص ضدالتهاب، ضدباکتری و قابض بوده و در درمان بواسیر و حتی شقاق نیز مؤثر است.
ویژگیها:
- بدون عارضه سیستمیک
- افت التهاب و خونریزی
- قابل منفعت گیری برای بواسیرهای خفیف تا متوسط
۳. پماد آنتیفیشر و آنتیهموروئید دکتر ژیلا
پماد دکتر ژیلا ترکیبی از عصارههای گیاهی همانند بابونه، کالاندولا، آلوئهورا و آلانتوئین است. این پماد با خاصیت ضدخارش و ضدالتهاب، به افت درد و ترمیم سریع تر بافت پشتیبانی میکند.
مزایا:
- مناسب برای منفعت گیری روزانه
- تسکیندهنده خارش و سوزش
- تحکیم ترمیم پوست در ناحیه مقعد
۴. ترکیب پماد آنتیهموروئید آنتیپایرن و ام جی باریج
برخی پزشکان از ترکیب این پماد با شیاف هموروئید برای تاثییر بهتر منفعت گیری میکنند. تاثییر مهم آن در افت تورم و درد هموروئید خارجی است و بهعلت ترکیبات گیاهی، تحمل خوبی دارد.
۵. پماد لیدوکائین ۵%
اگر درد یا سوزش شدید باشد، منفعت گیری از پماد لیدوکائین میتواند تسکین سریع تشکیل کند. این پماد تاثییر درمانی مستقیم بر بواسیر ندارد، اما برای افت علائم حاد زیاد سودمند است.
مسئله: منفعت گیری طویلزمان از لیدوکائین بدون تجویز پزشک پیشنهاد نمیشود.
۶. پماد آنتیهموروئید هیدروکورتیزون ۱%
پمادی با خاصیت ضدالتهاب قوی که در موارد التهاب شدید یا خارش شدید مقعد تجویز میشود.
ویژگیها:
- افت سریع التهاب و قرمزی
- تسکین خارش و سوزش
- مناسب برای مصرف مختصرزمان (۵ تا ۷ روز)
مسئله مهم: مصرف طویلزمان کورتونها امکان پذیر علتنازک شدن پوست شود، به این علت باید تحت نظر پزشک باشد.
۷. پماد آلوئهورا و فندق افسونگر
پمادهای حاوی این ترکیب، جزو بهترین گزینههای گیاهی برای بواسیر خفیف می باشند. فندق افسونگر تاثییر قابض دارد و آلوئهورا علتترمیم پوست و افت التهاب میشود.
مزایا:
- مناسب برای منفعت گیری خانگی
- قابلدسترس در داروخانهها
- بدون عارضه سیستمیک
۸. پماد پروکتوگلونول
یکی از داروهای پرکاربرد اروپایی است که ترکیبی از لیدوکائین و تریبنوزید دارد. این پماد علتکاهش درد، خارش و التهاب شده و گردش خون مویرگی را بهبود میبخشد.
مزایا:
- تاثییر سریع در تسکین علائم
- مناسب برای بواسیرهای داخلی
- ایمن در مصرف مختصرزمان
از بین این پمادها کدام یک بهترین است؟
انتخاب «بهترین پماد» برای درمان بواسیر یا شقاق بستگی به شدت بیماری، نوع علائم و حالت پوست و مخاط ناحیه مقعد دارد. هیچ پمادی برای همه بیماران به یک اندازه مؤثر نیست، اما توانایی پزشکان مشخص می کند برخی داروها اثرات ماندگارتر و رضایت بیماران بالاتری دارند.
در بیماری شقاق (فیشر) که علت مهم آن پارگی و اسپاسم عضله مقعد است، پمادهایی که علتشل شدن عضله و افزایش جریان خون خواهد شد، بهترین گزینهاند.
- از بین آنها، پمادهای نیفدیپین (Nifedipine) و دیلتیازم (Diltiazem) بیشترین تاثییر را در ترمیم زخم و افت درد دارند. در شقاقهای دردناک یا مزمن، ترکیب این داروها با لیدوکائین موضعی برای تسکین سریع تر پیشنهاد میشود.
- در روبه رو، برای بواسیر (هموروئید) که ناشی از تورم و التهاب رگهای اطراف مقعد است، بهترین پمادها آنهایی می باشند که ضدالتهاب، قابض و ضدخارش باشند.
- پمادهای ترکیبی همانند آنتیهموروئید، پروکتوگلونول و امجی باریج از مؤثرترین گزینهها می باشند چون با دارا بودن موادی همانند هیدروکورتیزون، لیدوکائین و عصاره فندق افسونگر (Witch Hazel)، بهشدت درد و التهاب را افت خواهند داد.
برای شقاق: پمادهای نیفدیپین و دیلتیازم بهترین گزینهها می باشند.
برای بواسیر: پمادهای آنتیهموروئید، پروکتوگلونول و امجی باریج بیشترین تأثیر را دارند.
این چنین در مواردی که درمانهای دارویی و پمادهای مقعدی جواب مناسبی نمیدهند، راه حلهای نوین همانند لیزر بیماری های مقعدی توسط دکتر سعید نجاری میتوانند جانشین مؤثری برای جراحیهای سنتی باشند. در کلینیک هیوا لیزر، دکتر سعید نجاری درمان بواسیر و شقاق با لیزر را بهصورت سرپایی و بدون درد انجام خواهند داد.
نکات مهم در مصرف پمادهای شقاق و بواسیر
منفعت گیری از پماد، هنگامی مؤثر است که درست و بهموقع منفعت گیری شود. زیادها پماد خوب میخرند، اما بهخاطر منفعت گیری نادرست، نتیجه نمیگیرند یا حتی اوضاع را بدتر میکنند. این نکات میتواند پشتیبانی کند از پمادهای شقاق و بواسیر بیشترین نتیجه را بگیرید:
۱. همیشه روی پوست تمیز و خشک بزنید
قبل از مصرف هر پماد:
- ناحیه مقعد را با آب ولرم و شوینده ملایم (نه صابونهای زیاد قوی) بشویید.
- کاملاً با دستمال نرم یا حوله تمیز خشک کنید؛ رطوبت، جذب دارو را کم و گمان عفونت را زیاد میکند.
- اگر سپس از اجابت مزاج منفعت گیری شود، تاثییر آن زیاد تر است.
۲. مقدار کم، اما منظم منفعت گیری کنید
در مصرف پماد «زیاد زدن» بهتر نیست!
- یک لایه نازک از پماد کافی است.
- طبق معمولً ۲ تا ۳ بار در روز مطابق دستور پزشک.
- مالیدن زیاد و سختی دادن بسیاری، خودش میتواند ناحیه را تحریک کند.
- نظم در مصرف، از مقدار زیاد تر مهمتر است.
۳. روش صحیح منفعت گیری در شقاق و بواسیر مقداری فرق دارد
- در شقاق (ترک دردناک):
پماد باید روی محل ترک و اطراف آن مالیده شود، نه فقط روی پوست بیرونی. - در بواسیر داخلی:
اگر پماد اپلیکاتور دارد، مقدار مقداری پماد با اپلیکاتور داخل کانال مقعد قرار داده میشود (مطابق دستور بروشور یا پزشک).
اگر کاربر از لمس ناحیه میترسد یا یقین نیست، بهتر است پزشک روش منفعت گیری را یکبار حضوری توضیح دهد.
۴. حتماً به زمان مصرف دقت کنید
برخی پمادها (همانند کورتونیها: هیدروکورتیزون) نباید طویلزمان منفعت گیری شوند:
- مصرف بیشتر از ۷–۱۰ روز میتواند علتنازک شدن پوست، تیره شدن ناحیه و افزایش حساسیت شود.
- اگر سپس از یک هفته هیچ بهبودی حس نکردید، یعنی وقتشه پزشک مجدد حالت را برسی کند.
- پماد آنتیبیوتیک هم نباید خودسر و طویل مصرف شود.
۵. خودسرانه چند پماد را با هم قاطی نکنید
برخیها همزمان:
- پماد آنتیهموروئید
- پماد بیحسکننده
- یک پماد گیاهی و …
را روی هم میمالند! این کار امکان پذیر:
- پوست را حساس و التهاب کند
- علتتداخل دارویی یا تاخیر ترمیم زخم شود
بهترین کار: یک پماد مهم مطابق نسخه + در صورت نیاز یک بیحسکننده موضعی مختصرزمان (همانند لیدوکائین)، آن هم با نظر پزشک.
۶. پماد بهتنهایی کافی نیست؛ سبک زندگی را هم اصلاح کنید
پماد، کار او درمان زخم و التهاب موضعی است؛ اما اگر:
- هم چنان یبوست دارید
- روی توالت زیاد مینشینید
- آب کم مینوشید
بیماری مدام برمیگردد، هر چه مقدار هم پماد خوب منفعت گیری کنید.
همزمان با پماد:
- فیبر زیاد تر (میوه، سبزی، سالاد، سبوس، آلو خشک)
- آب کافی
- پرهیز از زور زدن زمان دفع
۷. از دادن پماد به دیگران خودداری کنید
بهخاطر مراعات بهداشت و جلوگیری از انتقال میکروب: پماد مقعدی کاملاً شخصی است و فردی نباید از پماد شما منفعت گیری کند و شما هم از پماد دیگران.
۸. کی باید مصرف پماد را متوقف و به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر کدام از موارد زیر را دیدید:
- درد شدیدتر شد
- خونریزی زیاد تر شد یا تازه اغاز شد
- ترشح بدبو، تب یا لرز اشکار کردید
- پوست ناحیه قرمز، متورم یا تاولی شد
پماد را ادامه ندهید و حتماً پزشک را ببینید؛ امکان پذیر آبسه، عفونت یا مشکل جدیتری در کار باشد.
۹. برای شقاقهای زیاد دردناک، اول بیحسکننده، سپس پماد مهم
اگر لمس ناحیه بهقدری دردناک است که نمیتوانید پماد درمانی (همانند نیفدیپین یا دیلتیازم) بزنید:
- میتوان ابتدا مقدار مقداری پماد لیدوکائین زد
- چند دقیقه صبر کرد
- سپس پماد مهم شقاق را منفعت گیری کرد
این کار را هم بهتر است با نظر پزشک انجام دهید، نه خودسرانه.
سخن آخر
بواسیر و شقاق از شایعترین بیماریهای مقعدی می باشند که اگر در مرحله های اولیه تشخیص داده شوند، طبق معمولً نیازی به جراحی ندارند و با درمانهای موضعی قابل کنترلاند. در این بین، پمادها نقش زیاد مؤثری در افت التهاب، درد، سوزش و تسریع ترمیم زخم دارند.
پمادهای نیفدیپین، دیلتیازم و نیتروگلیسیرین برای شقاق از مؤثرترین گزینهها می باشند؛ چون با شل کردن عضله و افزایش جریان خون، روال ترمیم را سریع تر میکنند. در روبه رو، پمادهای آنتیهموروئید، امجی باریج، پروکتوگلونول و هیدروکورتیزون برای بواسیر بیشترین کاربرد را دارند و علتکاهش تورم، خارش و التهاب خواهد شد.
با این حال، مسئلهی کلیدی این است که هیچ پمادی بدون تحول در سبک زندگی نمیتواند درمان قطعی باشد. یعنی اگر یبوست، کمتحرکی یا نشستن طویلزمان ادامه اشکار کند، گمان برگشت بیماری زیاد است. به این علت، در کنار منفعت گیری از پماد باید رژیم پرفیبر، نوشیدن آب کافی، تحرک منظم و عادات صحیح اجابت مزاج مراعات شود.
در نهایت، اگر با وجود منفعت گیریی منظم از پماد، هم چنان درد، خونریزی یا ترشح بدبو دارید، حتماً باید پزشک متخصص حالت شما را بازدید کند. بعضی اوقات پشت یک علائم ساده، مشکلی همانند فیستول یا آبسه نهان است که فقط با درمان تخصصی یا لیزر رفع میشود.
پمادها میتوانند اغاز درمان مؤثر باشند، نه آخر آن؛ بهشرط آنکه آگاهانه، اصولی و در زمان مناسب مصرف شوند.
سوالات متداول
- آیا پماد میتواند شقاق یا بواسیر را بهطور کامل درمان کند؟
در مرحله های ابتدایی بیماری، بله. پمادها میتوانند التهاب و درد را افت دهند و علتترمیم بافت شوند. اما در مرحله های پیشرفته یا مزمن، طبق معمولً نیاز به درمان تخصصیتر همانند لیزر یا جراحی وجود دارد. - بهترین پماد برای درمان شقاق چیست؟
پمادهای نیفدیپین (Nifedipine)، دیلتیازم و نیتروگلیسیرین از مؤثرترین داروها برای درمان شقاق می باشند. این پمادها عضله مقعد را شل کرده و گردش خون ناحیه را بهبود خواهند داد. - بهترین پماد برای درمان بواسیر چیست؟
پمادهای ترکیبی همانند آنتیهموروئید، پروکتوگلونول و امجی باریج بهترین گزینهها می باشند. این پمادها ضدالتهاب، ضدخارش و قابض می باشند و به افت درد و تورم پشتیبانی میکنند. - منفعت گیری از پماد آنتیهموروئید برای شقاق هم سودمند است؟
بله، در برخی موارد خفیف شقاق، به علت داشتن ترکیباتی همانند لیدوکائین و زینک اکساید، میتواند به افت درد و التهاب پشتیبانی کند. اما برای درمان قطعی شقاق، پمادهای تخصصیتر همانند نیفدیپین مؤثرترند. - چه زمان باید از پمادهای مقعدی منفعت گیری کرد؟
بسته به نوع پماد و شدت بیماری، طبق معمولً بین ۷ تا ۱۴ روز. اگر بعد از دو هفته بهبودی مشاهده نشد، باید پزشک حالت را بازدید کند. - آیا مصرف طویلزمان پمادهای حاوی کورتون (همانند هیدروکورتیزون) خطرناک است؟
بله. مصرف بیشتر از ۱۰ روز میتواند علتنازک شدن پوست، تیره شدن ناحیه و افزایش حساسیت پوستی شود. این داروها باید مختصرزمان و تحت نظر پزشک مصرف شوند. - آیا پمادهای گیاهی همانند امجی باریج واقعاً مؤثرند؟
بله، در موارد خفیف تا متوسط، پمادهای گیاهی همانند امجی باریج یا پماد دکتر ژیلا با داشتن عصارههای طبیعی ضدالتهاب (همانند مورد، بابونه و آلوئهورا) میتوانند مؤثر باشند. - آیا میتوان همزمان از چند پماد منفعت گیری کرد؟
خیر. منفعت گیری همزمان چند پماد امکان پذیر علتتحریک پوست، تداخل دارویی یا افت جذب دارو شود. فقط در صورت تجویز پزشک میتوان دو پماد با کارکرد متفاوت (برای مثالً درمانی و بیحسکننده) منفعت گیری کرد. - آیا پمادهای بواسیر و شقاق برای زنان باردار بیخطر می باشند؟
برخی از پمادها همانند زینک اکساید یا پمادهای گیاهی ملایم طبق معمولً ایمن می باشند، اما داروهایی همانند نیفدیپین یا نیتروگلیسیرین در بارداری باید فقط با تجویز پزشک مصرف شوند. - اگر پماد نتیجه ندهد، مرحله بعدی درمان چیست؟
اگر بعد از مصرف منظم پماد، علائم (درد، خونریزی یا سوزش) ادامه داشته باشد، طبق معمولً پزشک راه حلهای تخصصیتر همانند لیزر درمانی، اسفنکتروتومی یا هموروئیدکتومی را نظر میدهد.
دسته بندی مطالب
منبع